Bất mới nhất tín và sự đền bù

Quy định công dân Việt Nam ra nước ngoài học tập – Gọi tắt là du học bằng ngân sách nhà nước, học bổng Hiệp định, Phải bồi hoàn chi phí đào tạo nếu vi phạm Nếu các học viên và gia đình không hoàn tất bổn phận bồi hoàn thì trọng điểm Phát triển nguồn nhân công chất lượng cao mới khởi kiện ra tòa án - cơ quan thực hành chức năng tư pháp và xét xử của nhà nước. Bên nào sai phải chịu chế tài theo quy định. Việc phải bồi hoàn kinh phí đào tạo có lý do là hai học viên tự tiện xin nghỉ việc không lương tạm – trong đó, một lấy lý do cá nhân để nghỉ việc hơn 1 năm, một tự ý đi học tấn sĩ khi tỉnh thành chưa có nhu cầu sử dụng tiến sĩ ở Sở Ngoại vụ. Tức thị họ đều không làm việc đủ 7 năm như cam kết, còn được gọi là bất tín. Còn một học viên không hoàn tất chương trình học. Dù biện minh cho hành động của mình cách gì, rõ ràng họ đã không phục vụ địa phương theo yêu cầu đáng lẽ, ảnh hưởng tới quy hoạch nhân lực cao của TP. Là trí thức thì phải hành xử chuẩn, phân định rẽ ròi trách nhiệm - bổn phận. Song chính hành xử đầy chủ quan gây bất tín khiến chính những trí thức chất lượng cao lâm vào cảnh ngộ "gậy ông đập lưng ông”. Ngoài chuyện phải trả giá về kinh tế, một hệ lụy đáng báo động khác là mấy vị này "mất giá” trầm trọng khi họ không còn được TP quê hương tin cẩn trọng dụng, dù có được đào tạo ở Anh, xứ sở văn minh. Trong câu chuyện bất tín này, chính người có bằng cấp cao lại là những người đã tự làm mất "tiếng thơm” của mình sau rất nhiều núm, thời kì để "chen chân” và chiếm lĩnh thị trường kiến thức vốn là mơ ước của bao người… TP Đà Nẵng không thể bỏ tiền đào tạo để "chảy máu chất xám” ngang nhiên. Dù họ có được bằng cấp gì gì thì TP cũng "trả về” do không còn lòng tin cam kết, không đạt chất lượng chữ tín. Hiệp đồng cấp kinh phí đào tạo giữa địa phương và học viên là giao tế dân sự. Theo đó, mỗi học viên bị buộc phải đền bù từ 3-5 lần quờ kinh phí đã nhận từ ngân sách. Với số tiền gần 10 tỷ đồng mà những học viên tự ý bỏ việc phải bồi hoàn, sự cố đáng tiếc này một lần nữa khẳng định đã là dự án công thì chẳng thể để số tiền từ ngân sách bị hoang. Mọi tranh chấp sẽ được giải quyết dựa trên những điều khoản ghi rõ trong giao kèo hai bên đã ký kết. Đã ký thỏa thuận thì phải tuân thủ điều đã thỏa thuận. Đây không phải chuyện của riêng Đà Nẵng mà nhiều địa phương khác cũng có quy định tương tự trong đào tạo du học - một cách ràng buộc để trí thức, cán bộ, công chức, cán bộ cơ sở được cử đi đào tạo có tinh thần giữ lấy chữ tín. Nếu "qua cầu rút ván” thì phải trả giá. Như Cao Bằng một năm trước ra quyết nghị số 15/2012/NQ/HĐND quy định một số chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức, cán bộ cơ sở đi đào tạo, bổ dưỡng trong nước và nước ngoài, nhấn mạnh đề nghị "sau khi học xong phải trở lại cơ quan, đơn vị công tác hoặc tại các cơ quan thuộc tỉnh, ít nhất gấp 3 lần thời kì đào tạo. Nếu không, phải bồi hoàn sờ soạng kinh phí đào tạo, các khoản hỗ trợ của tỉnh trong thời kì đi học”. Các chính sách phát triển nguồn nhân lực tỉnh Đăk Nông thời đoạn 2012 – 2015 cũng vậy, phải đền bù tiền ngân sách nếu người được cử đi đào tạo trong và ngoài nước đơn phương kết thúc giao kèo. Nhìn ra thế giới, các nước đều có chiến lược phát triển nguồn nhân công của mình bằng cách gửi người ra nước ngoài học tập. Tại Singapore, sinh viên nước ngoài đến học tập tại Singapore được vay tiền để chi trả cho những chi phí cần thiết về sinh hoạt và học tập. Sau khi tốt nghiệp với kết quả học tập cao, những cử nhân "ngoại” này phải cam kết làm việc cho một công ty nào đó của Singapore chí ít là 3 năm để trả nợ. Hơn 10 năm qua, Đề án 322 của Chính phủ ta góp phần quan trọng đào tạo nguồn nhân công chất lượng cao đã gửi được hơn 5 ngàn người đi học trình độ tiến sĩ và lưu học trò du học, trong đó chỉ khoảng trên 1% số lưu học sinh không hoàn thành nhiệm vụ học tập hoặc tốt nghiệp về nước không trở lại cơ quan cũ công tác. Bộ GD&ĐT có quy định công dân Việt Nam ra nước ngoài học tập – gọi tắt là du học bằng ngân sách quốc gia, học bổng hiệp nghị, phải bồi hoàn tổn phí đào tạo nếu vi phạm. Đó là việc thường ngày trong xu thế tôn trọng pháp luật. Đà Nẵng cho biết hơn 200 người thuộc Đề án 922 kết thúc khóa học ở nước ngoài đã đã và đang tham gia đắc lực trong việc phát triển thành phố. Việc Đà Nẵng nếu có khởi kiện ra tòa là cách để các học viên khác nâng cao tinh thần trách nhiệm với đô thị và biết hậu quả pháp lý sẽ phải gánh chịu nếu phạm cam kết. Đây cũng chính là "gương” cần thiết để các địa phương khác công khai minh bạch việc xử phạt những trí thức bất tín. Nguồn nhân lực chất lượng cao mà nhiều địa phương và cả giang san đang dồn tiền tài đào tạo, dù chưa hẳn là thiên tài, cũng chẳng thể tạo tiền lệ xấu khi chỉ trọng tài mà quên đức, quên tín... Tuy nhiên để làm được điều đó, các địa phương, cơ quan chức năng, trường và cơ quan cử cán bộ đi học cần phải mạnh tay và có cơ chế nghiêm, xử lý rốt ráo những "người tài” không đạt chuẩn. Các trí thức chất lượng cao cũng phải tự biết bảo vệ uy tín để có thể phát triển lâu dài. Các cụ đã nói "Một sự bất tín, vạn sự bất tin”… cố nhiên một khi người tài phải "bỏ cuộc chơi” vì môi trường làm việc thiếu đủ thứ, đó lại là câu chuyện khác. Người được gọi là nhân kiệt sẽ hội đủ các phẩm chất cao quý về đạo đức, học vấn, khả năng cống hiến cho tổ chức và tổ quốc. Nguồn nhân lực cao ngoài việc đượ đãi ngộ bằng thu nhập, thì nhu cầu được cống hiến, được coi trọng và được vinh danh là rất lớn. Để làm được việc lôi cuốn nhân tài bền vững, bản tính, cần có một chính sách bài bản và đúng đắn. Thanh Như