Tôi thức gần hết đêm để viết lại, còn Vũ Bão thì lo “cà phê cà pháo” cho chú em và duyệt lần cuối. Có tức là tôi không có cơ hội phát biểu ý kiến tại đại hội. Nhưng ngay sau đó lại thắng cử vào Ban Thư ký Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam (nay là Đoàn chủ toạ). Báo đăng nguyên văn những quan điểm trái ngược nhau để độc giả cùng coi xét rộng rãi. Đối với Vũ Bão đây là chuyến đi nước ngoài trước nhất sau cái “tai nạn nghề nghiệp” “Sắp cưới”, nên việc tháp tùng ông anh chuyến đi “lịch sử” này là một vinh diệu không thể thác.
Người thấp hèn được quẻ này dễ thành kẻ tập họp đồng bọn làm việc bất chính. Đối chiếu với thực tại đã sang trong 10 năm, tôi giật thột thấy quẻ sao mà ứng nghiệm chi li đến thế. Mãi đến năm 1990 nghĩa là 10 năm sau, có dịp nghiên cứu Kinh Dịch dưới sự hướng dẫn của GS Nguyễn Hoàng Phương, tôi mới biết vận mệnh mình có quẻ này.
Cái tên sách bắt nguồn từ cái mệnh “trên trời có lửa” của tác giả. Phải là người đàng hoàng có đức trung chính được quẻ Đồng Nhân mới có lợi. Sang Nga mới đổ vỡ ra ở nhà dịch nhầm tiếng Nga, cuộc hội thảo với chủ đề “Văn học và chính trị”, lại biến thành “văn chương chính luận” (!). Có một chuyện vui. Năm 1987, vừa làm báo, vừa viết cuốn tiểu thuyết “Những ngày thường đã cháy lên”. GS Văn Như Cương, đại biểu đại hội và là hiệp tác viên ruột thịt của báo, ghé tai tôi báo tin: “Cái chức năng “bảo vệ” được chấp nhận nhưng vẫn xếp hàng thứ hai; còn cái tên thì xong rồi! chúc hạ cậu.
Hiện tại nhớ lại những chuyện ấy chỉ còn biết nói: Đúng một thời Thiên Hỏa Đồng Nhân. Năm 1988, vào lúc Đại hội VI Công đoàn Việt Nam sắp mở đầu và tôi đang hồi hộp chờ xem những quan điểm đề xuất của Báo Lao Động sẽ được Đại hội quyết định thế nào, thì tôi và nhà văn Vũ Bão được Hội Nhà văn cử đi dự một cuộc hội thảo của tùng san “Những vấn đề văn chương” tại Mát-xcơ-va (hồi đó còn Liên Xô).
Tôi đã cùng anh chị em tòa báo giương cao ngọn cờ đổi mới báo chí, làm cho Báo cần lao từ năm 1986 thực sự trở thành một địa chỉ “quy tụ lòng người, quy tụ con người”. Nhờ vậy, người quẻ Đồng Nhân sẵn sàng vượt qua gian hiểm, được quẻ này lợi cho việc sang sông lớn, ý nói lợi cho việc vượt qua những khó khăn.
Báo đã tụ hợp quan điểm của bạn đọc chủ xướng một cuộc thảo luận công khai yêu cầu Đại hội đổi mới chức năng, lấy việc bảo vệ lợi quyền người cần lao làm chức năng số một của Công đoàn, đổi tên Tổng Công đoàn Việt Nam thành Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam (nhằm đề cao tính chủ động, tính dân chủ của các công đoàn ngành và công đoàn địa phương).
Người quẻ Đồng Nhân trước tiên là người sáng suốt, lấy đức minh mẫn để quy tụ, tụ họp con người, lập nên sự nghiệp lớn.
Đó cũng là năm Báo Lao Động, tờ báo của Công đoàn Việt Nam chuẩn bị cho Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ VI.
Năm 1985 được cử làm Tổng biên tập báo. Hai năm đầu của thập kỷ này, tôi giúp bác Hoàng Quốc Việt hoàn tất cuốn hồi ký “Chặng đường nóng bỏng”, đó là một việc lớn trong đời viết văn của tôi. Báo đăng những phóng sự nóng bỏng sự thật từ cuộc sống.
Khi chấm dứt chuyến đi, tôi về đến Hà Nội vừa đúng ngày Đại hội VI bầu cử Ban Chấp hành Tổng Liên đoàn Lao Động Việt Nam.
Văn học và chính trị, lúc đó đích thực là vấn đề ngày nay gọi là “nhạy cảm”. Tôi là người bỏ lá phiếu bầu cuối cùng và cũng là người đắc cử với số phiếu thấp nhất. Đây chính là cuộc sang sông lớn. Chúng tớ bầu cho cậu rồi đấy nhá”. “Cây cao su kêu cứu” là tên của một loạt phóng sự của các phóng viên thường trú miền Nam, nay đã thành cái tên trong lịch sử báo chí.
Năm đó cả nước ta đang trong khí thế chuẩn bị cho một cuộc cách mạng nhìn thẳng vào sự thật, “đổi mới hay chết”, rũ bỏ một thời quan liêu bao cấp, cấm chợ ngăn sông. Lại phải cùng nhau chép thành hai bản, để còn bản lưu đem về nhà “báo cáo” và sẵn sàng chịu trách nhiệm.
Tham luận do đoàn trưởng Xuân Cang chuẩn bị từ nhà vậy là đổ. Từ năm 1982 tôi làm Báo cần lao, một tờ báo có thâm niên cách mạng lâu nhất trong thời đó.
