Nào là cải tạo đảo cò Chi Lăng Nam ra sao để giữ lấy một địa chỉ sinh thái môi trường cho du lịch
Mười năm học trung cấp, và đại học, hai năm cao học nữa là vị chi 12 năm. Trên con đường đến với đạo cầm bút, Cường như kẻ chân tu. Hay như bức Phó Cáo ghi ngày 30/7/2007 là chân dung một cụ bà rất sinh động, bức Bắc Hà đề ngày 9/5/2010 vẽ cô gái Mông địu con thật xúc động. Không đi sâu vào chi tiết và chú trọng đến quy luật, mỗi bức vẽ là một câu chuyện tóm tắt nhất về nhân vật.
Núi cũng ghen hay sao mà núi chen lấn trong tranh? Ám ảnh nhất trong tranh Cường là những bức vẽ về vũ điệu trên bãi đá cổ Sa Pa. Bí thơ. Giữa núi là những sắc đẹp ẩn hiện. Đôi ba nét cọ, những vết màu quệt đa dạng phóng khoáng và khuôn mặt không chi tiết khiến có cảm giác bức vẽ dở dang.
Chàng họa sĩ trẻ Đặng Việt Cường ôm giá vẽ về Hải Dương, những tưởng từ ấy gắn đời mình vào với toan, với màu nhưng rồi trong con người ấy còn những phẩm chất khác. Có những bức vẽ theo tôi mang trong nó bóng dáng của tài ba. Giữa những cái mốc ấy là khoảng lặng suy nghĩ trăn trở.
Những nhân vật gần gụi thân thương có mặt trong tranh anh với ấn tượng mạnh từ đường nét, màu sắc. Thả cửa mường tượng. Cả sơn dầu và mảng sơn mài, Cường đều vẽ không nặng về phong cách ấn tượng. Rút cuộc thì anh đã đi thật sự vào con đường mình chọn lọc, không hoang mang nuối tiếc. “Điều làm cho Cường nhẹ nhõm, an nhiên không phải là danh lợi mà là sống đúng mình, sống hết mình, thế thôi.
Những người nữ giới vẫn cắm mặt xuống đồng ruộng khi ánh ngày sắp tắt.
Họa sĩ Phạm trí óc, người đay đả trước hết của Đặng Việt Cường vẫn dõi theo người học trò của mình đến tận bây giờ kể: “Thằng bé nhỏ thó và nhân hậu hồi ấy ít ai biết được rằng ba mươi lăm năm sau bắt đầu bùng nổ trong nghệ thuật”.
Mô phỏng các vũ điệu và hình hài trên các bức họa của người cổ, Đặng Việt Cường muốn chuyển tải một thông điệp về lịch sử nghệ thuật cha ông ta. Vẻ đẹp mấp mô dưới cây cọ của anh mang thông điệp khác về kiếp người.
Đa số tranh của anh là những bức sơn dầu. Mà có lẽ ảnh hưởng bởi chủ nghĩa ấn tượng, Cường đã tìm thêm cho mình lối riêng, đó là sự phá cách táo bạo và cả sự thâm trầm trong ý tưởng. Bằng thủ pháp dùng sự va đập của màu sắc, nét vẽ ngắn khỏe, lối vẽ bất cần nghi tiết, xa cách phương pháp cổ điển và với nghệ thuật dùng ánh sáng hợp lý đưa người xem đến cảm nhận ban sơ trong trẻo nhất về đối tượng.
Bức Cô gái dắt ngựa đề ngày 9/5/2000 không thể có một tác phẩm thứ hai đẹp hơn. Tôi lại nghĩ, biết đâu lại có thêm một nhà thơ bên cạnh các chức phận anh đã và đang mang. Con đứa ở thời nào thì cũng là trọng điểm của vũ trụ. Đặng Việt Cường xuất hiện lần trước nhất tại Hà Nội với phòng tranh ký họa treo tại Gallery 96 Hàng Trống.
Và cú “đúp” hội họa với việc mở cùng lúc hai triển lãm ở Hà Nội và tỉnh thành quê hương Hải Dương của anh làm nhiều người giật thột, là tín hiệu một sự “bùng nổ” về nghệ thuật. Tôi gọi đó là chuyến lữ khách khiêm nhượng trở về Đại ngã. Hoá ra chàng họa sĩ này còn nhiều duyên nghiệp. Nội dung tác phẩm ẩn chứa bên trong toan và màu. Đó là nhưng khuôn mặt mờ ảo của con người giữa cõi thế gian.
Trong những phiên chợ vùng cao, chất liệu sơn mài tạo một vĩnh hằng bản sắc văn hóa Việt. Những chân dung cứ thế hiện lên dưới bàn tay người họa sĩ với chì than và bút sắt. Làm họa sĩ hay làm giám đốc; hoặc Bí thư huyện hay làm gì cũng là công việc. Vẻ đẹp của gương mặt ấy như những ẩn số để ta có quyền tưởng tượng.
Sinh năm 1961, 13 tuổi Đặng Việt Cường thi đỗ vào Trường Mỹ thuật Hà Nội. Chả thế mà mới 13 tuổi, Cường đã xin cha cho tu hành trong thế giới của màu sắc đường nét, của nghệ thuật tạo hình. Cường lặng lẽ vẽ, lặng lẽ sáng tạo trong thế giới nội tại riêng mình.
Tranh của anh đa dạng. Không phác thảo. Với giây phút 1
Một lối riêng hội họa Cường muốn là Cường. Sự trầm ấm và oắt của màu luôn cho ta cảm giác lặng, thăng bình dẫu chủ đề và tính tư tưởng của tác phẩm thỉnh thoảng dữ dội.
Vâng anh đã hiến, đã an nhiên giữa cuộc thế này như thế. Hàng trăm tác phẩm của anh chứa chất bên trong niềm vui, sự an nhiên của con người dẫu là thân phận, dẫu là xuôi ngược trong cõi nhân sinh.
Đó là những bàn tay thô ráp vì làm lụng. Làm Giám đốc Sở Văn hóa thông báo Hải Dương hơn mười năm, anh được xem là giám đốc trẻ trợ thì ấy và cũng là người tạo được những dấu ấn cho văn hóa xứ Đông với ý tưởng giữ đất cho không gian văn hóa làng xã, với những công trình trùng tu tu sửa các di sản: Đền thờ Chu Văn An, Văn Miếu Mao Điền, Đền thờ Nguyễn Trãi ở Côn Sơn Kiếp Bạc.
Cuộc sống trong ký họa của Đặng Việt Cường là đời sống đồng bào vùng cao: những bức chân dung ký họa tình cờ nhưng đẹp và đặc biệt ấn tượng về một phong cách riêng: Đi tìm thần thái nhân vật và chỉ vài nét chì đã có một chân dung với đầy đủ dáng hình, cá tính, tâm trạng… Nhân vật của Cường thường là những người nữ giới, những em bé dân tộc Mông, Dao… Họ xuống chợ, hay đang làm lụng, vẫn có cái nét đặc trưng y phục, phong cách riêng của họ.
Cả cái cách giới thiệu của người tổ chức phòng tranh như một phát hiện một nghệ sĩ từ địa phương đem đến công chúng rộng rãi. Cường tả cái chân, bàn tay người miền núi mới tuyệt làm sao. Nhưng những bức vẽ ngỡ như chưa hoàn thiện ấy lại là những bức tranh hoàn thiện bởi sự nắm bắt thần thái của nhân vật trong giây lát đầu tiên.
Sau cú đúp hội họa của Cường, tôi được tin từ Tỉnh ủy Hải Dương: Họa sĩ Đặng Việt Cường đã được cắt cử về huyện Thanh Miện làm.
Nè đời sống kinh tế tầng lớp, an ninh trật tự, nếp sống văn hóa. Mảng sơn dầu của Cường thật sự gây ấn tượng mạnh với người xem. Cái vũ trụ trong tranh Cường là quầng sáng để con người nhảy múa ca hát, sản xuất và yêu đương. Thơ Đặng Việt Cường hồn nhiên và Trí Tuệ đến bất thần. Trên chuyến lữ khách dằng dặc của thế cục, Cường điềm nhiên sống với những chức vụ của mình, với một sự mở lòng và bằng cả tấm lòng.
Hình ảnh người phụ nữ trong tranh của anh là người mẹ, người vợ, người chị, người con gái. Điều ấy bộc lộ rõ ở cá tính sáng tạo của anh. Có lần mấy anh em gồm Cường, một đôi người bạn họa sĩ và tôi đêm xuống lang thang phố nhỏ tỉnh Đông, thèm sà vào một hàng rượu cỏ.
Trong cái lam lũ ấy ánh lên niềm tin yêu cuộc sống lao động. Và những duyên nghiệp bất thần Cường sống hết mình, uống hết mình. Ngỡ ngàng trước một Đặng Việt Cường ký họa khỏe khoắn, tài tình.
Điều khiến ta yên là bởi tác phẩm của anh, dù nhân vật là ai thì không bao giờ biểu hiện vẻ bi lụy hay thất vọng trước thế cuộc. Chuyến lữ khách mang tên nghệ thuật Hội họa Đặng Việt Cường trình bày một cái nhìn mới, không mang dấu tích định kiến và khác biệt với môn phái tự nhiên, hiện thực.
Tất như câu hát của Trịnh Công Sơn: “Sống trong đời sống, cần có một tấm lòng”. Hàng trăm bức vẽ trong những chuyến lên vùng cao làm ta ấn tượng về một phong cách rất riêng của Cường. Nói như tấn sĩ, họa sĩ Nguyễn Thế Hùng, mỗi bức tranh của Cường dù là sơn mài, sơn dầu, than hay bút sắt đều là những suy cảm của người họa sĩ.
Cậu học sinh từ Hải Dương ấy đã lọ mọ lên số 42 Yết Kiêu Hà Nội như một định mệnh nghề. Bây giờ gặp lại, nghe đâu có một Đặng Việt Cường nhiều trải nghiệm hơn sau hai năm làm Bí thư huyện ủy bởi mỗi ngày qua đi anh xử lý cả trăm ngàn “Chuyện thường nhật ở huyện”.
Hồ hết những nhân vật vùng cao của Cường đều có cái gùi nặng sau lưng và vì vậy cái cổ của họ mới dài và vươn ra trước. Một thời, cứ ngỡ anh đã đi khá sâu vào hoạn đồ, và con đường ấy nhiều triển vọng đang mở phía trước, nhưng chừng như Cường chỉ muốn đi tìm sự an nhiên, tìm chính chân dung mình bằng nghệ thuật.
Con đường ấy ngốn mất quá nửa thế cuộc và hơn ai hết, Cường “ngộ” ra rằng cái chính mình mới là tất tật. Có bức khiến ta đờ đẫn như tác phẩm Cạn ngày. Một cô gái Mông đứng bán hàng mà trên lưng là bé con “mặt trời của mẹ”.
Những áo váy, những bán mua, chỉ là cái “vỏ” của một triết lý về cõi nhân sinh. Đó cũng là triết lý của một người biết “ngộ”. Lặng lẽ sáng tạo trong những đêm như thế. Trên phù phiếm cõi cõi trần, giữa cánh đồng bát ngát của cuộc sống, Đặng Việt Cường muốn để lại những vết tích trung hậu, vô tư.
Bà mẹ Mông đèo bồng cả một giang san của mình trên người với chiếc gùi sau lưng và đứa con trước ngực. Không là “hiện tượng” thì cũng nhấp nhánh ở Cường một tài tình. Những chiêm nghiệm anh chắt thành thơ. Vài quả cóc quả ổi, đôi chai rượu trắng và một câu chuyện dài về nghề vẽ, về buồn vui nghiệp đời người nghệ sĩ tạo hình. Tôi mê bức Cường vẽ núi cao Hà Giang. Chừng như nghệ thuật tạo hình đã chọn Cường.
Đó là sự sẻ chia ý nghĩa nhất của người nghệ sĩ với cuộc đời. Mười ba năm lăn vào công việc của ngành văn hóa, Cường ít có thời kì toàn tâm cho hội họa, nhưng thiên chức nghệ sĩ trong anh luôn song hành với dằng dặc những chuyến đi về cơ sở, những là liên miên hội họp, chỉ đạo, kiểm tra công việc… Đứng ngoài mọi rầm rĩ, lợi danh tiền bạc, Đặng Việt Cường luôn hướng về thiên chức nghệ sĩ của mình, dù anh có nhiều dịp thăng tiến.
