Các báo của ta đưa tin (tin, nói đại quát), thời sự (những sự việc được coi là quan yếu, đáng quan tâm trong một lĩnh vực nào đó) bao giờ cũng phân ra thành 2 mảng: Trong nước (Việt Nam) và ngoài nước. Nếu là ngoài nước, báo chí ta thường đặt tít khác nhau: Thời sự Quốc tế (quần chúng, Quân đội dân chúng), Việt Nam & Thế giới (Lao Động), Thế giới bữa nay (Tuổi trẻ), Quốc tế/Thời sự quốc tế (Thanh niên, Sài Gòn Giải phóng), Thời thế sự giới (Hà Nội Mới)... Đúng là tổ hợp “thời thế sự giới” ta ít thấy và có thể có người cho là dùng không đúng.
Quốc tế và Thế giới là hai từ Hán Việt, Quốc tế (quốc: nước, tế: tiếp xúc, giao tế, được dùng với tư cách là danh từ và tính từ), có tức thị “các nước trên thế giới” hoặc là “thuộc về quan hệ các nước trên thế giới”. Còn thế giới (thế: đời, giới: cõi bờ, nghĩa đen: những gì tồn tại trên cõi đời, trong vũ trụ) có khá nhiều nét nghĩa, nhưng nét nghĩa của từ thế giới mà ta đang nói là “trái đất, về mặt là nơi toàn thể loài người đang sinh sống”.
Như vậy, trong một chừng đỗi nào đó, thế giới gần nghĩa với cõi tục (cõi đời). Trong cách dùng trong việc phân chia tin tưởng như báo chí ta vừa nói bây giờ, vô hình trung quốc tế và thế giới được dùng để chỉ “phần còn lại của nhân loại, trừ Việt Nam (sau tin trong nước - Việt Nam, là tin thế giới/ tin quốc tế)” (dù rằng Việt Nam nằm trong thế giới, là một phần của thế giới). Tuy nhiên, thế giới có nội hàm rộng hơn (thế giới vật chất, thế giới tinh thần, thế giới tư bản, thế giới nội tâm...) Còn quốc tế lại hàm chỉ các quốc gia trong quan hệ với nhau.
Thành thử, nếu ta dùng một cách chung chung, thì hai từ này có thể hoạn: tin thế giới/ tin quốc tế, trang thế giới/ trang quốc tế, thể thao thế giới/ thể thao quốc tế... Nhưng trong nhiều phối hợp thì việc đổi thay như vậy lại không được. Chả hạn nói Giải quán quân bóng đá thế giới (giải bóng đá dành cho bít tất các nhà nước trên địa cầu tranh tài theo luôn tiện thức nhất định, 4 năm một lần), Kỷ lục thế giới (kỷ lục được công nhận cho tuốt những ai đang sống trên địa cầu). Đó là những vấn đề bao quát toàn nhân loại, không trừ một ai.
Còn khi nói: Giải bóng đá quốc tế thì chỉ là “nhiều nước trên thế giới tham dự chứ không hẳn là ắt các nước” (như Việt Nam từng dự các giải bóng đá quốc tế thì giải đó có khi chỉ trong phạm vi khu vực Châu Á hoặc một số nước bất kỳ hưởng ứng theo đề xuất của một quốc gia, một tổ chức nào đó), Giải cầu lông quốc tế (giải của một tổ chức do nhiều nước tham gia, có thể nhiều nhà nước khác châu lục, có thể chỉ là một nhóm nước) v.V...
Có những trường hợp, sự phân biệt giữa thế giới và quốc tế không quá rẽ ròi, chả hạn, báo chí thế giới = báo chí quốc tế, các nhà khoa học quốc tế = các nhà khoa học thế giới, nhìn ra thế giới = nhìn ra quốc tế... Nhưng nhiều trường hợp thì cách dùng này còn do thói quen; chả hạn: dùng Câu chuyện quốc tế chứ không dùng Câu chuyện thế giới, dùng nổi danh thế giới chứ không dùng lừng danh quốc tế, quốc tế ngữ chứ không nói thế giới ngữ, du lịch thế giới chứ không dùng du lịch quốc tế...
Như vậy, việc Báo Hà Nội Mới dùng tổ hợp Thời thế sự giới không thể coi là sai về ngữ nghĩa. Chỉ có điều là trong báo chí tiếng Việt ta ít dùng tổ hợp này (mà đa số dùng Thời sự Quốc tế) nên các bạn nghe có vẻ lạ tai mà thôi.
|
